کلمه الله هی العلیا
یا عماد من لا عماد له
تقدیم به آنکه لقبش حجةالحق ایران بوده و هنوز هم هست
غیاث الدین ابو الفتح عمر بن ابراهیم خیام نیشابوری
بسیار خوب ؛ این روزها روز بزرگداشت خیام نیشابوری است . اکثر نزدیکان و دوستان من می دانند که من علاقه خاصی نسبت به سعدی شیرازی (ره) و خیام (ره) ، نسبت به باقی شعرای ایران زمین دارم ، که حتی در زمان صحبت از آنها هم بحث را به سمت عزیزانم می کشانم . { این روزها در وبلاگ دیگرم دیاموند حرف از فردوسی است !!!}. اما اجازه بدهید این بار نه به مانند سعدی عزیزم بلکه به گونه ای متفاوت نسبت به استادم جناب خیام عزیز ادای دین کنم ، چنانکه بسیاری از بهترین اوقات نوجوانی من با خواندن و درک کردن رباعیات خیام عجین بوده . در اين پست اصلا قصد ندارم كه به وجهه علمي خيام بپردازم كه اين خود يك حديث مفصل است . چقدر نیکو بود که من توانستم در سال 1385 خورشیدی ، مقاله ای در شان ایشان با عنوان خیام و هیدرواستاتیک را در شماره دی و بهمن از فصل نامه دانش و مردم به سردبیری عالیجناب پرویز شهریاری به چاپ برسانم و به این گونه ادای دینی کرده باشم به آن روح بزرگوار .
خیام متجدد و روشن فکر بود :
آنها که ندانند حقیقت ز مجاز / مشغول نمازنند به شب های دراز
ما فارغ از آنیم که در حضرت دوست / یک ذره نیاز به که صد ساله نماز
خیام منجمی طناز و پندگو بود :
گاویست در آسمان و نامش پروین / یک گاو دگر نهفته در زیر زمین
چشم خردت باز کن از روی یقین / زیر و زبر دو گاو مشتی خر بین
خیام ریاضی دانی عاشق و لج باز بود :
ما و تو بهم نمونه پرگاریم / سر گر دو کرده ایم یک تن داریم
بر نقطه روانیم کنون دایره وار / تا آخر کار سر به هم باز آییم
برای اینکه شما عزیزان را بیشتر سر شوق و وجد بیاورم ، بهتر می بینم بیشتر از محبوبیت خیام برایتان بنویسم : نمی دانم می دانید یا نه که در امریکا از عمر خیام یا عمر به عنوان اسم کوچک هم استفاده می شود . نمونه اش ژنرال عمر نلسون برادلی {1893} قهرمان جنگ جهانی دوم در امریکا است . بورخس داستانی درباره خود خیام نوشته و سوژه چند داستان دیگرش را هم از اشعار خیام گرفته . او در خانه کوزه ای به یاد خیام داشت . وارد بحث ادوارد فیتز جرالد نمی شوم که این خودش یک پست مفصل است در آینده ای نه چندان دور{ ترجمه ای که او در سال 1859 از اشعار خیام منتشر کرد او را به چنان شهرتی رساند که معمولا خیام را در کنار هومر ، شکسپیر ، دانته و ویرژیل ، یکی از پنج شاعر بزرگ تاریخ می دانند } .... به نظرم ؛ فعلا همین قدر اطلاعات برای علاقمند کردنتان کفایت می کند . باقی اش را باز هم اگر خداوند رحمان فرصت دهد برایتان خواهد نوشت و شما هم خواهید خواند . از کنار این نام ها ساده نگذرید روی کلمات قرمز رنگ لینک گذاشته ام که شما را به صفحه مرجعی راهنمایی می کند . دیگر چه برایتان بگویم آبراهام لینکلن عزیزم آن شهید راه امریکا {تصویر روی اسکناس 5 دلاری } ، مارتین لوترکینگ ، ولادیمیر پوتین و خودم و ... یک وجه مشترک دارند و داریم ؛ همه آنها و به طور کلی همه ما شب ها قبل از خواب خیام می خواندند یا می خوانیم ... ؛ پس قدر خودتان ، خیام تان را بدانید !!! . اما حقیقتا خودم عاشق این رباعی خیام هستم :
من بنده عاصی ام، رضای تو کجاست؟ / تاریک دلم ، نور و ضیای تو کجاست؟
ما را تو بهشت گر به طاعت بخشی / این مزد بود ، لطف و عطای تو کجاست؟
در ادامه مطلب اجازه بدهيد براي آشنايي بيشتر شما عزيزان گشتي در آرامگاه خيام بزنيم جايي كه روزگاري شبيه خانه خيام بوده . { از آخرين سفرم ، اين برگ سبز را تحفه شما دوستداران مي كنم } . مجموعه خيام در جنوب شرقي نيشابور قرار دارد اما فاصله آن با نيشابور زياد نيست. با ماشين حداكثر ظرف مدت 15 دقيقه ميتوان به آنجا رسيد، منتها بايد از خودروي شخصي يا اتومبيل كرايهاي استفاده كرد . البته خط اتوبوسراني هم ميان آرامگاه خيام و مركز شهر داير است . در اطراف آرامگاه ، اماكن ديدني ديگري مانند آرامگاه فضل بن شاذان ، آرامگاه حيدر يغما و از همه مهمتر ، آرامگاههاي عطار و كمالالملك قرار دارند . ضمنا چكيده اي از زندگي خيام را از لينكي كه برايتان آماده كرده ام مطالعه كنيد . همچنين كتاب رباعيات خيام نوشته صادق هدايت عزيز را براي دانلود در اختيار شما دوستداران ادب و حكمت آماده نموده ام كه آنرا نيز پيشكش شما خواهم نمود . و صد البته لينكي كه به حل معادله درجه دو خیام مي پردازد .
با سپاس
سيدعمادالدين قرشي
ارديبهشت ماه ١٣٨٧ خورشيدي
ادامه مطلب






